Iam post troa urbumado, trinkejvizitado; post preĝado kaj oferado de niaj karaj moneroj al la nobla brandfarantaro kaj ties Dioj. Ni estas la apostoloj de Dionizo! Niaj preĝadoj malofte okazas sen viktimoj – plejofte ni mem. Sinjoro Bukejĉek, mia kundiboĉanto, estas bona amiko tamen iom tro kontrolema. Neniam lasis li hejme siajn prireputaciajn sorgojn. Tial ofte restas al mi sole batali por la Pura Honesteco™.

– Ĉi tie estas ni!, diris mi per mia mola plej ĝentila voĉo, kaj ambaŭmane salutadis kiel la kutimo estas en trinkejoj kaj restoracioj de ĉiaj landoj civilizaj. Ĉiuj niadirekten rigardis kiel ni estis rabistoj de la sorto plej danĝera. – Ne timigu la gastaron, Leo; diris mia apuda konsilisto, – Ili ne komprenas viaj sudulaj gestoj de amikemo. Donu al ili tempon por kompreni.

Mi sciis ke tion mensogon nur diris li celante kapti la plej belajn virinojn sub sia influo antaŭ mi eĉ havis la ŝancon pri tion plani. Rekte antaŭ ni, trans la ĉambro; staris la preĝisto, la trinkejisto. Dikulo vestante blankan ĉemizon. Buŝo lia malferma. Tiel starante aspektis li kiel ŝipo apud kajo, elŝipigante sian kargon, en la formo de glasoj da biero kaj aliaj likvaĵoj. Nin rigardis li suspekteme. Probable li pensis ke ni ne havis monojn kaj ne povis por niaj trinkaĵoj pagi.

– Aĥ!, ellasis mi mallaŭte en la orelon de Bukejĉek, – Silentu! Mi havas pli gravajn aferojn por fari. Mi devas la jenan miskomprenon klarigi, klarigis mi al li antaŭ mi ĝentilpaŝe kaj kun la plej amikema mieno alproksimiĝis la servejon kie staris la mastro de la trinkejo. Mi metis miajn manojn sur la tablon inter ni kaj salutis lin nevorte sed kapskuante. Daŭre suspekteme estis li. Evidente mi devis klarigi por li pli klare, pli detale. – Bonulo!, diris mi, denove kapskuante, kaj dekstramane ekindikis Bukĉjon, – Jen mia bona amiko Oliver Bukejĉek. Lin vi atentadu ĉar li estas homo danĝera kaj nefidema. Diru al neniu sed ni estas tie ĉi en misio plej sekreta.

Plie mi ne povis diri antaŭ min fortiris Bukejĉek. Rezisteme mi movis mian korpon kiel infano kaptita por ŝteleti en vendejo alvokante bonajn konsiderojn de la ĉirkaŭularo. La okazo nur pruvis kion mi jam asertis: Sinjoro Bukejĉek estas homo nefidebla kaj minacema, ĉiam ŝanĝante batalflankon al la tiama venkonto anstataŭ lukti por vero kaj justeco. Tio emo lia devenas el tragikaĵoj kiojn spertis li infanaĝe. Spertoj nun ne diskutindaj. La homo kiun mi pensis estis je mia flanko mem sin malkaŝis per tio gesto.

Li fortiris min en angulon kaj min demandis pri ĉu mi estis trankviliĝonta. Kompreninte lian ludeton mi jesis. – Do, mi mendos trinkaĵojn ĉifoje, deklaris li. – Vi eksidos en la angulo, diris li kaj alproksimiĝis la serviston. Tiel dirite mi iris angulen kaj trovis ŝeĝon taŭgan. Situis ĝi en parto de la trinkejo kie sidis malmulto. Taŭga denseco por ni, Bukĉjo kaj mi, kiuj preferas eviti la premegon de homamasoj kaj ties atentemon. Jes, mi komprenis. Bukejĉek deziris ke ni tion fari laŭ plej gravaj reguloj de kaŝemo. Apude nur sidis paro parolantaj. Sidinte ne eviteblis ne aŭdi iliajn konversacion.

Pri dokumentoj, leĝoj kaj perukegoj multe temis ĝi. Li rakontis, per voĉo strangega kaj altnivela, pri sia laboro kies karaktero evidente estis jura. Li estis kia li aspektis: papermovanto, arĥivisto malhavante kaj gravecon kaj humilemon; tia kiu nomiĝas sin juristo. Aŭdante lian babiladon eksentis mi por ŝi. Tie sidis ŝi en malliberejo de leĝaj termoj, malantaŭ bariloj faritaj el stokoj da raportoj. La tiel noman torturon deziris mi ĉesigi.

Mi movis mian seĝon al ilia tablo por savi la situacion kaj la mensan sanon de tiu belulino. Krome tiuj kiuj savas princinojn ricevas prezegon. Antaŭ li eĉ povis protesti mi ektiris lian atenton. Lin obsedu mia spektaklo por fari por ŝi eskapeblon. – Mia amiko ne parolu tiel certe, mi ekparolis ĉar ĉiam bonas komenci konversacion en maniero amikema. Perpleksigita li ekrigardis min konfuzeme. Mi daŭrigis la konversacion, – Kiam temas pri la vivo mem, kaj ĝiaj ecoj plej gravaj, onin ne povas limigi reguloj sociaj sed oni kaptu la okazon ĉiam ĝi venas. – Sed pri tio ni ne parolis, protestis li. Li ne komprenis la konsiletojn mi kaŝeme donetis al li. Certe estis tempo por klarigi per rimedoj pli kompreneblaj. – Tamen, nun, ni diskutas tion. Ĉiam oni diskutu la vivon ĉar ĝi plej gravas. Ĉiam!

Elĉerpiĝis tiam lia atendemo, – Kiu al vi donis la rajton haltigi nian diskuton, demandis li kolerece. Sed tian ludon ankaŭ mi kapablis ludi kaj rapide reprenis la kontrolon. – Tian juran sensencaĵon vi dissendaĉu aliloke. Pro ke vi sidis dum jarcentoj en universitato foliumante dikan libron ne signifas ke vi povas decidi kio estas la rajtoj de aliaj. Vestu vin per via perukego kaj iru for!

– Vi ja estas stulta, diris li abrupte kaj sin turnis al la virino. Ŝajne miajn penojn pri lin insultegi malsukcesis. Pensema iĝis mi. Se mi estis persono en romano, mi certe priridus ĉiun liveronta respondon tiel suka ke li irus hejmen pro nura humiliĝo kie siajn leĝlibrojn bruligos li en la banujo kiel signo pri sia malvenkego. Sed romanojn ne verkas mi. Jen estas ĵurnalismo! Mi skizas la veron. Mi rakontas, raportas kion vere okazas. Anstataŭ honti mi hontiĝis kaj faris la nuran eblan, mi turnis min al mia propra tablo rigardante la muron.

Feliĉe mi ne devis longe atendi ĉar venis Bukejĉek kun niaj trinkaĵoj. Glasoj kun blanka likvaĵo, estis vodko mi kredas.

– Tiom min tedigis tiuj kiuj faras karierojn politikajn kaj burokratiajn kaj forrabas multon da rimedoj de la komuna kesto per siaj salajroj altegaj kaj sia koruptado. Tio ja kolerigis min, mi deklaris.

Bukejĉek estis granda aktivulo revoluciema en sia junaĝo, kaj tamen pli trankvila li ankoraŭ tenis tiajn iom naivajn opiniojn. Mi sciis ke tia parolado inicius lin. Li ekdonis al mi longan argumenton, kvazaŭ unuhoman diskuton, kion mi pro mia malpeza ebrieco malsukcesis sekvi sed mi certas ke ĝi estis mirinde bona. Tion impreson donis la fajro en liaj okuloj kaj la ŝvingado de liaj manoj.

Abrupte (kaj iom pli ĝoje) mi deklaris toston kaj levis mian glason. Varmeco, kuraĝemo kaj ebrieco trafluis mian korpon. Ha, hontiĝu mi, ĉu? Mi ekstaris, turnis min al tiu fileĝulo kaj ŝvingis la manon rekte kontraŭ lia kapo – kaj estis kaptita de unu mano lia, la alian ektenis mian ĉemizon. Ankaŭ mi tamen havis du manojn kaj utiligis mi la liberan por bati lin denove. Ŝokite li min ekmaltenis kaj sukcesis kontraŭ li boksi du pliajn fojojn antaŭ mi estis forprenita de du aliaj viroj, inter ili la trinkejmajstro, kiuj min el la trinkejon forĵetis. Ha kiuj ili pensas ke ili estas, se ili ne volas havi faman ĵurnaliston en sia trinkejo ili estu damnataj.

Relvojlaboristoj (fotis Jack Delano; fonto: Usona Kongresa Biblioteko)

Plene je dormantoj vagis la trajno tra malproksime-de-ĉie-lando, ege vastega pejzaĝo de nenio. Dormeme mi rigardis eksteren tra la fenestro. Arbon pasis la trajno. Mi kaj miaj kunvojaĝantoj spertis similan dormemon, ĉar kompreneble trajno al loko kie loĝas neniu ekiras tiom frumatene ke oni ne naturan dormritmon povas sekvi. Arbon pasis ni. Sed en la trajno mi sidis, suferante postelitiĝon, je grava misio por la Gazeto kiel ĝia plej kuraĝa raportisto.

Tamen dormemo. Ĉiam problemsovema mi estas. Kuracado postulas ĝustajn kuracilojn. La jenan problemon mi decidis solvi per kafo. Kafo, grandegaj kvantoj da ĝi, kuracemas dormemojn. La kafmaŝinon trovis mi en la mezo de la trajno. Ĝi postulis dek kvin stelmonojn. Malfermis mi la monujon kaj ekkalkulis. Unu moneron, du kaj tri. Arbon pasis la trajno. Dek tri monerojn, dek kvar. Nur dek kvar monerojn mi trovis, kiu signifas ke mankis nur unu stelmono, kaj ke kafo al mi ne haveblas. Tiam, kun mia dormplena kapo mi certis ke iu faris al mi ŝercon, malsanktan trompon. Batis mi la kafmaŝinon (ĝentile).

Reirante al mia seĝo mi kondamnis la sabotinton por krimo kontaŭ homeco. Mi reekis la antaŭan agon, spekti tra la fenestro la vastan areon kion travojaĝis ni, kie ekzistis nenio homkreita. Jen la regujo de arboj, ŝtonoj kaj bestoj sovaĝaj. Se mi ebligis kaptiĝon de tiu reĝujo eble mi povas la bedaŭron mian forgesi dum iom da tempo. Do, tiel mi sidis sidante kaj rigardante vidis tra la fenestron.

Kiam apud mia sidloko pasis la biletkontrolisto mi levis mian manon rapide, vokante lian atenton. Sensukcese. Oni povas demandi al si mem (kaj ankaŭ siaj amikoj) kial kaj pro kia laboro ili pagiĝas. Mi reekspektis eksteren. Arbon pasis ni. Denove pasis la kontrolisto, denove mi levis la manon. Tiam sukcese. «Jes», diris li. Lia laborvestaĵo montris certan aŭtoritatecon al ĉiuj ĉirkaŭantaj. Tamen mi trankvile klarigis mian problemon kaj petis de li helpon. — Ne estas problemo mia, diris li kaj blovis sian liphararon. Tiel li malakceptis min kaj ekforiris. Tiam ekvidis mi kiu li estis: diktatoro. Diktatore li ĉirkaŭiris komandante kaj batante ĉian esperon el ĉiu kiun renkontis li.

Estis tempo por starigi veran ribelon. Arigi la kadron por gvidi la revoluciajn fortojn. Tamen unue verkendis manifesto, kreendis doktrino radikala: “Estas urĝa tempo, ke la kaftrinkantoj antaŭ la tuta mondo malka­ŝe prezentu siajn vidpunktojn, siajn celojn, siajn tendencojn kontraŭmetante al la fantomfabelo pri la kaftrinkado manifeston de la partio mem.”

Gastoj en kafejo (fotisto: David Hiser; fonto: La naciaj arĥivoj de Usono)

— Instruita en la arto, elekti la saman loboron kiel mia patro estis tutnatura afero, honorplene diris Hermano Metelo. — Trovi kaj elpreni ĉiujn sentojn deziratajn kaj la plej bonan guston de la kaffabo estas vera arto. Mi esperas ke vizitantoj miaj tion kapablas flari kaj gustumi.

Por mi havigi al mi kafon per aŭtomata kafmaŝino kio sensente ĵetas kafon en kafujon je la premo de butono neniam donis al mi plaĉon. Ne komprenas mi kiel homoj tiajn povis taksi kiel nutranta. Se ĝi havis ian ajn utilon, ĝi estis doni la ĉiutagan kvanton da konsumenda kafeino. Kelkfoje mi prenis tason da tia kafaĉo je situacio krizproksima kiam mi laboris longajn noktojn, kaj sentis min dormema, laca kaj afektita de mia skriblaboro kies intenceco estas tia kio infektas frenezige la cerbon de ĉiuj aspirantaj verkistoj. Dum malfruaj noktoj trinkis mi plurfoje tian maŝinfekaĵon kaj ĉiam sentis min ĉiam terure fia, terura ĉiam.

Hermano jam servis al mi kafon dum tri jaroj, preskaŭ ĉiutage, kaj mi scias kiel li taksas la kvaliton de lia laboro, lia fako. Pri tio pravo rakontas ĉiuj kafujoj kies enhavo estas kafo preparita de li. Antaŭ tri jaroj trovis mi lian etan, apartan sed kvalite unikan kafrestoracio. La unua vizito ŝanĝis mian vivon, mian rutinojn kaj, fakte, kion estas la centro de mia vivo. La unuan fojon mi vizitis ĝin mi lacegis post grandega noktbatalo pirateca kun la amikaro kaj sentis la vundojn kaj korpajn kaj mensajn. Tiam mi trovis mian hospitalon propran. Post tiam mi ofte devis enhospitaliĝi kaj utiligi la kuracigan efikon de la kafo Metela por povi al batalo reiri. Liaj kaffaboj posedas la povon retiri viron el mortinteco.

La kafo en la Metela kafejo fariĝas nur el la kaffaboj afrikaj de la kvalito plej bona. Ilin rikoltis gelaboristoj kiuj instruiĝis en la arto pri kiel trovi tiujn ekzeptajn fabojn maloftajn. Mane laviĝas ĉiun fabon kaj sekigas en la suno dum kelkaj semajnoj antaŭ ĝi ensakegiĝas kaj sendiĝas al nia fora lando. Finfine aperas ili en la kafejo de Hermano kie ili mueliĝas kaj ilia bona gusto elpreniĝas per la preciza maniero de la kafmajstro. Tial la kafo havas destinon en mian kolon kaj miaj monoj havas destinon en la poŝojn Metelajn. Ĉar kostas ĝi.

La sekvintaj vizitoj estas similaj al la vizito unua. Mi eniras, ofte kunportante gazeton sub mia maldekstra brako; kapskuas al la serviston, kiu plejofte estas Metelo, kaj okulesplorumas la kafejon kaj por kontroli la ĉirkaŭaĵojn kaj kiujn ĉeestantajn, kaj por vidi ĉu la tablo kutima jam okupiĝis. Okazis tio neniam. Tre bona tablo ĝi estas, starante ĉe la mezo de longa muro. Sidante tie ĉe la ĝusta tabloflanko ĉiujn enirintojn oni tuj spektas se dezirate. Plej grave ĝi estas for de la oftpreferataj angultabloj, kiuj tamen atingeblas okule kaj orele.

Mian jakon malvestis mi kaj sidiĝis sur la seĝo kutima. Samkiel ĉiam elpoŝe surtabligis mi tri aferojn: Libron, skriblibreton kaj skribilon. Vidinte min la Kapitano kapskuis el sia propra loko en la angulo tiel ke subvizaĝe dancis lia barbo. Jen mia oficejo, jen mia kolego. Kiam Hermano miatablen kunportis la kafujon, plenan je forta, kruda sed gustoplena kafo, la tago estis kiel ili estu. Se ĉiuj havus kaffariston tiel bonan kiel li, pli paca estus la mondo.

Poezio en nokta trajno

Marto 7, 2010

Pasaĝeroj sidantaj

Tiuj ĉi pasaĝeroj sidas stabile (fonto: Novjorka publika biblioteko)

Mi sidis en nokta trajno kies aero estis plena je tiuj odoroj kiuj kutimas dum noktoj semajnfinaj: ebrio, dormemo, fikemo kaj vomo. Estis mi laca kaj dormema kaj ne same ebria kiel mi ŝatus. Ĉeestis mi antaŭe spektaklon grandegan kaj penis mian cerbon retrankviligi post vespero kies ĉefa muziko estis tia basplena muziko kiu donas al la cerbon vundojn mensajn. El la baso ne eblas retiriĝi kiam virino kiu apenaŭ vestas teksaĵojn dancas antaŭ siaj okuloj. Havante nur du manojn oni ne povas bari kaj la okulojn kaj la orelojn, tamen devas elekti.

Tiel dirite, sidis mi trankvile. Mi sidis en la trajno. Rigardante el la fenestron al preskaŭtuta malheleco. Pasinte stacion kies pozicio en la trajna reto gravas, eksidis apud mi juna paro, viro kaj virino. Li estis ebria, ŝi ebriega. Ŝiaj ruĝaj ŝtrumpoj kaj nigraj ŝuoj estis pruvo ke ili partoprenis feston kie oni vestu laŭmode. Evidente li neniam vizitis la lokon ili estis atingontaj.

— Kio estis la nomo de la stacio kie ni ŝanĝu al buso?, demandis li kiam ŝi sidis dormemege ĉe la seĝbordo kaj ne zorgis pri kien ili vojaĝas. Ŝian respondon estis apenaŭ aŭdebla, sed mi komprenis ke estis ĉe la sama stacio kie mi eliru.

— Ĉu vi certas ke tie ekzistas busoj kaj kiun buson ni prenu?, plue li demandis. La respondo ne aperis. La viro rigardis ŝin kaj skuis sian kapon humilige. Poste li rigardis min serĉante mian samopinion. Mi klarigis al li ke tie certe ekzistas busoj ĉar multaj tie loĝas ke bezonas transportiĝi tien — eĉ meznokte.

Subite, kiam mi parolis, aŭdis ni brueton apudan. La virino kuŝis surplanke per sia pugo suprendirekta. Denove li skuis sian kapon. Li ne helpis ŝin sed demandis denove pri la numero de la buso prenebla. Malrapidege turniĝis ŝi kaj direktigis siajn okulojn ombroplenajn al li, movetis sian kapon tien kaj reen, kaj tiris la longan hararon el la vizaĝo malantaŭen.

— Ni povos preni iun ajn buson, ŝi diris. La diraĵo estis plena je senrespondeco. Mi estis tuj trafita de tiu sento kiu aperas kiam oni komprenas ke oni estas tro aĝa por zorgi pri kion buson oni preni por iri hejmen aŭ ĉu oni sukcesos iri al la laborejo la tagon poste.

— Tio estis la plej bela kion mi hodiaŭ aŭdis, mi diris al ŝi. En la sama momento la trajno haltis en nia stacio kaj la paro juna zigzagis al la busoj por preni iun ajn. Ili iris al la busoj; junaj, senzorgaj kaj fikemaj.